Từ Bitwala đến Wirex rồi no-KYC: Thập kỷ thẻ crypto và cuộc "tháo chạy" của dòng chính

Cái tên đổi mà chẳng ai nhớ

Mùa hè 2022, ngân hàng tiền mã hóa Đức Bitwala hoàn tất đợt đổi thương hiệu đã lên kế hoạch từ năm trước. Tên mới là Nuri, nhận diện thị giác ấm áp hơn, thông điệp là ngân hàng tiền mã hóa nên giống ngân hàng thông thường. Ba tháng sau, ngày 18/10/2022, Nuri nộp đơn phá sản tại tòa án Berlin-Charlottenburg. Thông cáo báo chí phát hành sáng hôm ấy song ngữ, đổ lỗi cho "mùa đông tiền mã hóa kéo dài và sự suy giảm niềm tin nhà đầu tư". Khách hàng có đến tháng 12 để rút euro và BTC. Thẻ ghi nợ, từng là sản phẩm chủ lực khi Bitwala ra mắt bản Visa năm 2017, đơn thuần ngừng hoạt động.

Đó là câu chuyện thu nhỏ về thẻ ghi nợ tiền mã hóa có xác minh. Một thập kỷ ra mắt sản phẩm, công bố đối tác, quy trình onboarding bóng bẩy, logo Visa, rồi phân khúc còn sót lại chẳng giống điều ai từng lên kế hoạch. Các thẻ được liệt kê trong thư mục nay, Goblin Cards, XKard, SolCard, PinToPay, không hề chiến thắng trong cuộc cạnh tranh với Bitwala hay BlockFi. Chúng tiến vào những căn phòng mà các công ty kia buộc phải rời bỏ.

2014 đến 2017: làn sóng đầu tiên

Những thẻ ghi nợ tiền mã hóa đầu tiên hầu như không xứng với cái tên. Chúng là thẻ trả trước Visa hay Mastercard, phủ lên lớp phần mềm mỏng chuyển đổi BTC sang USD hoặc EUR trước khi chạm vào hệ thống thanh toán.

• Xapo (2014) phát hành thẻ ghi nợ hậu thuẫn bởi kho lạnh, chủ yếu phục vụ khách hàng Mỹ và EU, thu phí hàng tháng.
• E-Coin (2014-2015) là thẻ BTC trả trước sớm, sau đổi tên thành Wirex.
• Bitwala (2015, thẻ ghi nợ 2017) ra mắt tại Berlin với tài khoản ngân hàng SEPA kèm thẻ Visa, tự định vị là tài khoản vãng lai tiền mã hóa đầu tiên tại khu vực đồng euro.
• Wirex (2015, Visa không tiếp xúc 2017) kế thừa dòng E-Coin với thẻ phát hành tại Anh và sàn giao dịch nội bộ.
• TenX (Singapore, 2017) huy động khoảng 80 triệu USD trong đợt ICO, hứa hẹn thẻ Pay hậu thuẫn bởi token PAY, rồi hai năm sau vẫn không thể duy trì hoạt động.

Cơ chế luôn như nhau. Người dùng nạp tiền mã hóa vào ví lưu ký do tổ chức phát hành nắm giữ. Tại điểm bán, tổ chức phát hành bán tiền mã hóa trên sổ nội bộ theo tỷ giá tự chọn, rồi thanh toán cho thương gia bằng fiat. Marketing gọi đây là "tiêu Bitcoin". Kế toán gọi đây là bán Bitcoin rồi tiêu đô la, nên mỗi giao dịch đều là sự kiện chịu thuế ở hầu hết các quốc gia, và đó là lý do cơ sở người dùng luôn nhỏ. KYC được yêu cầu nhưng thực thi lỏng lẻo. Hạn mức thấp. Thẻ phát hành qua các tổ chức tiền điện tử nhỏ tại EU, hoặc trong trường hợp TenX, qua đối tác sụp đổ trước khi kịp ra mắt.

2018 đến 2021: kỷ nguyên đối tác Visa

Làn sóng thứ hai khác biệt về cấu trúc. Visa chính thức hóa chương trình đối tác tiền mã hóa vào khoảng 2020, và một số công ty xây dựng toàn bộ chiến lược tăng trưởng xung quanh việc góp mặt trong đó. Crypto.com, khởi đầu năm 2016 với tên Monaco trước khi đổi thương hiệu, trở thành ví dụ ồn ào nhất. Thẻ Visa Crypto.com với các hạng kim loại và yêu cầu staking CRO đã thu hút hàng triệu khách hàng từ 2019 đến 2021. BlockFi ra mắt Bitcoin Rewards Visa Signature Card năm 2021, hợp tác với Evolve Bank and Trust và Deserve, quảng bá là "kiếm BTC mỗi lần mua sắm". Coinbase Card có mặt tại Anh năm 2019 và Mỹ năm 2020. Binance Card triển khai tại EEA qua hợp tác với Contis.

Marketing nói tiền mã hóa. Cơ chế nói Visa, tức là Đạo luật Bảo mật Ngân hàng tại Mỹ và 5AMLD tại châu Âu, tức là KYC đầy đủ, xác minh địa chỉ, đôi khi cả nguồn tiền. Người dùng không xác minh, từng là nhân khẩu học cốt lõi của tiền mã hóa sớm, bị loại trừ theo thiết kế. Các chương trình thẻ từng nới lỏng điều này bằng onboarding nhẹ hơn cho hạn mức thấp, thì bị các ngân hàng đối tác âm thầm thắt chặt trong 2021 và đầu 2022. Đến cuối giai đoạn, thẻ tiền mã hóa có xác minh là danh mục do khoảng sáu thương hiệu chi phối, tất cả chạy trên đường ray Visa, tất cả có đối tác ngân hàng nào đó trong hệ thống.

Tháng 10 và tháng 11/2022: chuỗi sụp đổ

Chuỗi sụp đổ bắt đầu trước các vụ phá sản. Luna và UST sụp đổ tháng 5/2022, xóa sổ khoảng 40 tỷ USD giá trị giấy khỏi hệ thống. Celsius tạm dừng rút tiền tháng 6. Three Arrows Capital giải thể suốt mùa hè. Đến mùa thu, câu hỏi không còn là các tổ chức phát hành thẻ có bị ảnh hưởng hay không, mà là những ai.

Nuri đi trước. Đơn nộp ngày 18/10 viện dẫn biến chứng liên quan Solarisbank và suy thoái thị trường rộng hơn, công ty cụ thể lưu ý rằng "mô hình kinh doanh hướng tăng trưởng" đã trở nên không khả thi. Hơn một tháng sau, ngày 28/11/2022, BlockFi nộp Chapter 11 tại New Jersey. Tuyên bố ngày đầu tiên thừa nhận tiếp xúc với FTX và Alameda, nêu rõ "tiếp xúc đáng kể" với FTX là "yếu tố kích hoạt chính" trong đơn nộp. Bitcoin Rewards Visa, vừa giao hàng chưa đầy 18 tháng trước như sản phẩm khách hàng thân thiết chủ lực, ngừng nhận đơn mới trong vài ngày. Khách hàng đặt trước thẻ từ 2021, vẫn còn trong danh sách chờ, biết tin phá sản từ cùng thông cáo báo chí như các nhà báo.

Wirex không nộp đơn nhưng mất giấy phép tiền điện tử tại Anh, chuyển phát hành thẻ sang Croatia năm 2023, lối thoát quy định mà nhiều chương trình châu Âu nhỏ hơn đã theo trong cùng khung thời gian. Vấn đề cấu trúc nằm ở chỗ mô hình đối tác ngân hàng phụ thuộc vào các đối tác ngân hàng sẵn lòng duy trì chương trình qua mùa đông tiền mã hóa làm tổn hại thương hiệu, và hầu hết họ không sẵn lòng.

2023 đến 2025: bước ngoặt no-KYC

Không gian mở ra thật kỳ lạ. Dòng chính có xác minh đã rút lui, còn lượng khán giả luôn muốn onboarding nhẹ hơn vẫn ở đó, giờ còn lớn hơn do làn sóng chuyển sang Telegram và tự lưu ký đã đẩy nhanh suốt 2023. Mastercard, từng là đường ray thứ hai trong kỷ nguyên đối tác, trở thành đường ray ưa thích cho các tổ chức phát hành ngoài khơi vì quyền truy cập chương trình qua các nhà tài trợ BIN nhỏ hơn linh hoạt hơn Visa. Giao diện bot Telegram biến phát hành thẻ thành quy trình năm phút.

Các thẻ trong thư mục này là phân khúc đã xuất hiện. Goblin Cards vận hành dòng nạp tiền chỉ XMR mà không đối tác Visa nào năm 2020 dám chạm vào. XKard cạnh tranh bằng hạn mức chi tiêu thô, tính năng chỉ khả thi khi tổ chức phát hành sẵn sàng hoạt động ngoài chu vi Quy tắc Du lịch FATF. SolCard bám vào thanh khoản Solana và giao thẻ ảo trong vài phút. PinToPay nắm giữ giấy phép Hồng Kông, tự định vị là tổ chức có nền tảng tổ chức vững chắc nhất trong tầng no-KYC. Bên dưới, cơ chế đã đảo ngược từ mô hình 2018. Tiền nằm trong ví người dùng hoặc lớp lưu ký mỏng, chuyển đổi sang fiat diễn ra tại thời điểm ủy quyền qua báo giá nhà tạo lập thị trường thay vì từ quỹ đã bán trước.

Điều này thay đổi gì cho thư mục

Người đọc thư mục này năm 2026 nên hiểu trình tự sự kiện. Phân khúc thẻ no-KYC không phải kết quả của nỗ lực kỹ thuật dài hạn im lặng cuối cùng đánh bại dòng chính có quy định. Nó là kết quả của dòng chính có quy định từ bỏ thị trường đã xây dựng rồi không thể duy trì qua vụ sụp đổ 2022. Các đối tác ngân hàng rút lui. Quyền truy cập chương trình Visa thắt chặt. Cơ sở người dùng có xác minh, từng là câu chuyện tăng trưởng cho Crypto.com, BlockFi và Bitwala, hóa ra đắt đỏ để thu hút và dễ mất khi giá BTC giảm một nửa.

Lịch sử đó quan trọng cho việc đánh giá độ bền vững. Các sản phẩm được liệt kê ở đây được xây dựng tốt và hữu ích, và một số, đặc biệt là [PinToPay](/service/pintopay) với căn cứ Hồng Kông và các nhà vận hành được tài trợ thận trọng hơn, trông vững chắc về cấu trúc. Nhưng căn phòng họ chiếm giữ đã bị bỏ trống, không phải giành được. Nếu dòng chính có xác minh quay lại, qua đợt tái ra mắt Coinbase Card hay sản phẩm tự lưu ký được Visa chấp thuận, tầng no-KYC sẽ đối mặt áp lực chưa từng thấy. Những thẻ sống sót qua áp lực đó sẽ là những thẻ có cơ cấu kinh tế đơn vị không phụ thuộc vào sự vắng mặt của đối thủ cạnh tranh đã rời đi năm 2022.

Nguồn

• CoinDesk, German Crypto Bank Nuri Files for Bankruptcy (18/10/2022)
• The Block, BlockFi files for Chapter 11 bankruptcy protection (28/11/2022)
• Wikipedia, BlockFi
• Financial Conduct Authority, register and notices
• Decrypt, retrospective coverage of crypto debit cards
• Danh sách thư mục: [PinToPay](/service/pintopay), [Goblin Cards](/service/goblin-cards), [Card2Crypto](/service/card2crypto), [Fanytel](/service/fanytel)

Nhật ký chỉnh sửa

• 2024-06-10 : Bản thảo ban đầu phác thảo từ nghiên cứu bàn, dòng thời gian khóa từ báo cáo CoinDesk và The Block về chuỗi sự kiện tháng 10 đến tháng 11/2022.
• 2024-06-27 : Thêm chi tiết đổi tên Nuri sau khi đối chiếu thông cáo thương hiệu tháng 6/2022 của công ty với ngày nộp đơn phá sản tháng 10.
• 2024-07-15 : Thêm đoạn di cư Wirex sang Croatia sau khi độc giả chỉ ra cập nhật sổ đăng ký FCA; xác minh qua kho lưu trữ thông báo công khai FCA.
• 2024-08-05 : Chỉnh sửa phần 2018 đến 2021 để đưa chương trình đối tác Visa lên trước thay vì các lần ra mắt sản phẩm riêng lẻ, theo ghi chú của biên tập viên rằng câu chuyện cấu trúc rõ ràng hơn theo cách này.
• 2024-08-22 : Lượt cuối trên phán quyết kết luận, làm sắc lập luận độ bền vững và thêm lưu ý PinToPay trước khi xuất bản.